Dyplomowany specjalista - nowość na polskich uczelniach

Wstęp
Dyplomowany specjalista, to edukacja na poziomie 5., która pozwala na zdobycie wykształcenia na poziomie wyższym, ale jeszcze nie licencjackim/inżynierskim, przy mniejszym zaangażowaniu środków i wcześniejszym wkroczeniu na rynek pracy.

Jest to oferta dla osób, które kontynuują naukę po szkole średniej, ale również dla osób pracujących, które chcą uzyskać wykształcenie przy okazji doskonalenia swoich umiejętności w czasie pracy oraz na kursach i szkoleniach. Osoby takie są często dobrymi specjalistami w wąskiej dziedzinie i fakt ten mogą dodatkowo poprzeć wykształceniem na 5. poziomie.

W Polsce do prowadzenia kształcenia specjalistycznego uprawnione są uczelnie zawodowe.
Rekrutacja i cel kształcenia
REKRUTACJA

Jeśli jesteś absolwentem LO lub technikum lub w przyszłości branżowej szkoły II stopnia, to możesz na wybranej uczelni rozpocząć kształcenie specjalistyczne, którego celem jest uzyskanie tytułu dyplomowanego specjalisty na poziomie 5. PRK. Matura nie jest wymagana. Kształcenie jest płatne. W przybliżeniu całkowity koszt może wynieść 4-6 tys. zł.


CZAS TRWANIA

Kształcenie trwa 3 semestry (1,5 roku).


CEL KSZTAŁCENIA

• uzyskanie możliwości satysfakcjonującej pracy w krótszym okresie niż studia I stopnia 3- lub 4-letnie,
• dodatkowy zawód potwierdzający twoje wcześniejsze szkolenia, doświadczenia lub nawet hobby,
• w większości przypadków możliwa dalsza nauka na studiach I stopnia lub studiach jednolitych magisterskich (część przedmiotów może zostać przepisana ze świadectwa dyplomowanego specjalisty skracając czas nauki)


PO UKOŃCZENIU KSZTAŁCENIA

opcja 1.
Jeśli masz maturę lub dyplom zawodowy technika, to po zakończeniu kształcenia otrzymujesz świadectwo dyplomowanego specjalisty na poziomie 5. Polskiej Ramy Kwalifikacji.

opcja 2.
Jeśli nie masz matury ani dyplomu zawodowego, to również możesz odbyć kształcenie specjalistyczne ale po jego ukończeniu otrzymujesz świadectwo/certyfikat ukończenia kształcenia specjalistycznego.

Jeśli jednak w trakcie kształcenia zdasz maturę lub otrzymasz dyplom zawodowy technika, wówczas także otrzymujesz świadectwo dyplomowanego specjalisty na poziomie 5. Polskiej Ramy Kwalifikacji.


DALSZA EDUKACJA na STUDIACH I STOPNIA lub JEDNOLITYCH MAGISTERSKICH - skrócenie studiów

Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce daje także uczelniom możliwość skrócenia studiów I stopnia lub jednolitych magisterskich dla absolwentów mających świadectwo dyplomowanego specjalisty.

Poniżej artykuły, które o tym mówią:

art. 69, ust. 1, pkt 2:
Przyjęcie na studia następuje przez potwierdzenie efektów uczenia się;

art. 71, ust. 4, pkt 2:
Efekty uczenia się mogą zostać potwierdzone osobie posiadającej kwalifikację pełną na poziomie 5 PRK albo kwalifikację nadaną w ramach zagranicznego systemu szkolnictwa wyższego odpowiadającą poziomowi 5 europejskich ram kwalifikacji, o których mowa w załączniku II do zalecenia Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 23 kwietnia 2008 r. w sprawie ustanowienia europejskich ram kwalifikacji dla uczenia się przez całe życie (Dz. Urz. UE C 111 z 06.05.2008, str. 1) - w przypadku ubiegania się o przyjęcie na studia pierwszego stopnia lub jednolite studia magisterskie;

art. 71, ust. 5
W wyniku potwierdzenia efektów uczenia się można zaliczyć nie więcej niż 50% punktów ECTS przypisanych do zajęć objętych programem studiów.

Wnioski

Dzięki temu absolwenci kształcenia specjalistycznego z tytułem dyplomowanego specjalisty mogą zostać przyjęci na studia pierwszego stopnia lub jednolite magisterskie w wyniku potwierdzenia efektów uczenia się. Absolwentowi można zaliczyć maksymalnie 50% pkt ECTS.

Rozwiązanie to umożliwia osobom posiadającym świadectwo dyplomowanego specjalisty na poziomie 5 PRK skrócenie okresu studiów, co jest zgodne z praktykami stosowanymi w innych krajach na świecie.

Niektóre uczelnie w Polsce już przygotowują tego rodzaju rozwiązania.
Dyplomowany specjalista w prawie o szkolnictwie wyższym i nauce
Kształcenie specjalistyczne, fragment ustawy

Art. 161. 1. Kształcenie specjalistyczne trwa nie krócej niż 3 semestry i umożliwia uzyskanie kwalifikacji pełnej na poziomie 5 PRK.

2. Program kształcenia specjalistycznego określa efekty uczenia się z uwzględnieniem uniwersalnych charakterystyk pierwszego stopnia określonych w ustawie z dnia 22 grudnia 2015 r. o Zintegrowanym Systemie Kwalifikacji oraz charakterystyk drugiego stopnia określonych w przepisach wydanych na podstawie art. 7 ust. 2 tej ustawy. Program przewiduje zajęcia kształtujące umiejętności praktyczne.

3. Warunkiem ukończenia kształcenia specjalistycznego jest uzyskanie efektów uczenia się określonych w programie kształcenia specjalistycznego.

4. Osoba, która ukończyła kształcenie specjalistyczne, otrzymuje świadectwo dyplomowanego specjalisty albo świadectwo dyplomowanego specjalisty technologa. Wzory świadectw określa uczelnia.

5. Przepisów ust. 1-4 nie stosuje się do kształcenia w zawodach, o których mowa w przepisach wydanych na podstawie art. 46 ust. 1 ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. - Prawo oświatowe, w zakresie których ministrem właściwym jest minister właściwy do spraw zdrowia.

Przykład świadectwa wydawanego przez uczelnię:

Dyplomowany specjalista w Polskiej Ramie Kwalifikacji

Kwalifikacje pełne na poziomie IV Polskiej Ramy Kwalifikacji potwierdza:

  • dyplom po ukończeniu technikum lub szkoły policealnej albo branżowej szkoły II stopnia
    – oraz po zdaniu egzaminów potwierdzających kwalifikacje w danym zawodzie,
  • świadectwo dojrzałości;
na poziomie V:
  • dyplom ukończenia kolegium nauczycielskiego,
  • dyplom ukończenia nauczycielskiego kolegium języków obcych,
  • dyplom ukończenia kolegium pracowników służb społecznych;
  • świadectwo dyplomowanego specjalisty;
  • świadectwo dyplomowanego specjalisty technologa;
  • ukończenia szkoły artystycznej potwierdzający uzyskanie tytułu zawodowego,
  • dyplom zawodowy po ukończeniu szkoły policealnej

na poziomie VI:

  • dyplom ukończenia studiów pierwszego stopnia;

na poziomie VII:

  • dyplom ukończenia studiów drugiego stopnia oraz dyplom ukończenia jednolitych studiów magisterskich;

na poziomie VIII:

  • dyplom doktorski.
Poziom 5. a zmniejszenie luki kompetencyjnej
Generalnym celem przyjętego przez rząd w lutym 2016 r. planu na rzecz odpowiedzialnego rozwoju jest uwolnienie potencjału gospodarczego dla odpowiedzialnego rozwoju Polski i podniesienie jakości życia Polaków. Jednym z istotnych warunków sukcesu tego planu jest wyraźne zmniejszenie luk kompetencyjnych, które są barierą dla rozwoju wielu sektorów naszej gospodarki. Dlatego pilnym zadaniem dla wszystkich instytucji kształcących i szkolących w Polsce staje się wzbogacenie wysokiej jakości oferty edukacyjnej.

Szczególne znaczenie dla gospodarki będzie miało szybkie rozszerzenie możliwości uzyskiwania kwalifikacji na 5. poziomie PRK, ponieważ kwalifikacje 5. poziomu PRK będą odgrywały coraz większą rolę w technologicznie zaawansowanej gospodarce. Wyniki badań przeprowadzonych w Europie wskazują na rosnące zapotrzebowanie na pracowników z kwalifikacją 5. poziomu PRK.

Kwalifikacje 5. poziomu PRK stanowią „pomost” pomiędzy kwalifikacjami uzyskiwanymi po ukończeniu szkoły średniej oraz kwalifikacjami, które uzyskuje się po ukończeniu studiów pierwszego stopnia. Dlatego kształcenie na 5. poziomie PRK może być realizowane zarówno w ramach systemu oświaty jak i przez szkolnictwo wyższe. Należy przy tym podkreślić, iż w większości krajów UE, w których prowadzi się studia na 5. poziomie ERK, najczęściej są one nakierowane na specjalizację zawodową. Szansą na zwiększenie liczby osób posiadających kwalifikacje 5. poziomu PRK jest także organizowanie odpowiednio zaawansowanych szkoleń w ramach edukacji pozaformalnej.

W kontekście wyzwań rozwojowych, przed którymi stoimy, inicjatywy środowisk akademickich dotyczące uruchomienia w polskich uczelniach kształcenia na 5. poziomie PRK uważam za bardzo cenne. Pozytywne opinie przedstawicieli wielu uczelni, dotyczące możliwości i potrzeby wprowadzenia kwalifikacji 5. poziomu PRK do systemu polskiego szkolnictwa wyższego dają nadzieję, że kwestia ta znajdzie należne miejsce w debacie nad projektowaną reformą szkolnictwa wyższego i że powstaną wypracowane wspólnym wysiłkiem rozwiązania, odpowiadające możliwościom i potrzebom różnych rodzajów szkół wyższych.

Anna Zalewska
Minister Edukacji Narodowej
Koordynator Zintegrowanego Systemu Kwalifikacji


FUNDACJA REKTORÓW POLSKICH „Poziom 5 – brakujące ogniwo?” Podsumowanie
Poziom 5. – nowy etap w uczeniu się przez całe życie
Europejska Rama Kwalifikacji (EQF) to bardzo pożyteczne narzędzie, zgrabnie, choć tylko zgrubnie porządkujące zasoby kwalifikacji na europejskim rynku pracy. Podstawową funkcją Polskiej Ramy Kwalifikacji (PRK) i głównym powodem jej powstania jest przeniesienie pożytków płynących z EQF na polskie zasoby kwalifikacji.

Zaistnienie Polskiej Ramy Kwalifikacji stanowi doskonałą okazję do refleksji nad zasobem kwalifikacji, obecnych na dzisiejszym polskim rynku pracy. W szczególności dotyczy to kwalifikacji, nadawanych w systemie szkolnictwa wyższego. Dziś te kwalifikacje mieszczą się na poziomach szóstym, siódmym i ósmym. Natomiast poziom piąty pozostaje przez szkolnictwo wyższe niezagospodarowany.

Oczywiście sam ten fakt nie stanowi powodu do niepokoju. W końcu rama jest tylko ramą i jej istnienia nie może w żadnej mierze przesądzać o tym, jakimi kwalifikacjami ją wypełnimy. W przeciwnym przypadku znaleźlibyśmy się w sytuacji osoby, która poszukuje odpowiedniego obrazu do oprawienia w zakupioną wcześniej ramę. Istnieją jednak co najmniej dwa istotne powody, dla których warto tej sprawie poświęcić uwagę.

Pierwszy z nich to potrzeba znalezienia odpowiedzi na pytanie, czy obecna oferta naszych uczelni jest dostatecznie elastyczna z perspektywy narastającej potrzeby uczenia się przez całe życie. Obecnie nasze szkolnictwo wyższe oferuje niemal wyłącznie kwalifikacje pełne, których uzyskanie wymaga pełnowymiarowych studiów. Szybko spadający popyt na studia niestacjonarne, z których w większości korzystają osoby już pracujące, stanowi wyrazisty sygnał, że oferta naszego szkolnictwa wyższego, co najmniej, jeśli chodzi o formę kształcenia, nie jest zbyt dobrze dopasowana do potrzeb tych osób. Trudno jednak wyobrazić sobie upowszechnienie systemu kształcenia przez całe życie, który by abstrahował od potrzeb osób pragnących poszerzyć swoje portfolio kwalifikacji, nie przerywając pracy zawodowej. Z czasem będzie też rosła potrzeba pozyskiwania kwalifikacji, istotnie odbiegających od rdzenia wykształcenia zdobytego w młodości – dla zaspokojenia tych potrzeb dzisiejsze studia podyplomowe, w większości bazujące na tym rdzeniu, będą formą niewystarczającą. Zapewne należy pomyśleć o zmodularyzowaniu dzisiejszej oferty i zaoferowaniu możliwości budowy indywidualnego portfolio kwalifikacji z tych modułów. Choć moduły te powinny mieć atrybuty charakterystyczne dla kształcenia na poziomie wyższym, oczywiście nie mogą być równoważne z dyplomem magistra, ani nawet licencjata. Piąty poziom PRK daje przestrzeń do rozwiązania tego problemu.

Drugi ważny powód, by przeanalizować sprawę nieobecności na piątym poziomie PRK kwalifikacji nadawanych w szkołach wyższych, są udane doświadczenia innych krajów w tym zakresie. Oczywiście nie jest niezbędne, byśmy koniecznie naśladowali innych. Jeśli jednak chcemy postąpić inaczej niż inni, dobrze jest rozumieć, dlaczego warto to zrobić.

Prof. dr hab. Zbigniew Marciniak
Wiceprzewodniczący
Rady Głównej Nauki i Szkolnictwa Wyższego

FUNDACJA REKTORÓW POLSKICH „Poziom 5 – brakujące ogniwo?” Podsumowanie
Programy poziomu 5. – wymierna wartość w kształceniu zawodowym
Porządkująca rola ram kwalifikacji zawodowych wskazała na pilną potrzebę zajęcia się poziomem 5. (lokującym się między szkołą średnią a studiami licencjackimi). Badania i przemyślenia zawarte w kolejnych tomach wydawnictwa Fundacji Rektorów Polskich wraz Pearson Central Europe, skierowane były do środowiska akademickiego w formie cyklicznych szkoleń i konferencji. Nie ma w nich sporu co do słuszności wprowadzenia programów 5. poziomu, uzasadnionego troską o jakość kształcenia akademickiego, demografią, czy losem edukacyjnym absolwentów szkół średnich. Jakość edukacji licealnej (z maturą lub bez) często ogranicza możliwość dalszego kształcenia w formie przeskoku z poziomu 4. do poziomu 6. Ramy kwalifikacji umożliwiają utworzenie pomostu – zagospodarowania tej przestrzeni stwarzającej możliwości wyrównywania szans edukacyjnych dla osób niemających szans na edukację w ramach poziomu 6., albo nieodnajdujących się mentalnie (intelektualnie?) na tym poziomie.

Dla niepublicznego wyższego szkolnictwa zawodowego stworzenie możliwości kształcenia na poziomie 5. stać się może wartością wymierną zarówno w ujęciu jakościowym jak i ekonomicznym. Trzeba jednak wyraźnie zaznaczyć, że pomyślność kształcenia ściśle związana być musi z zaakceptowaną międzyresortowo sylwetką absolwenta. Kto się ma przyznać do absolwentów poziomu 5.: resort edukacji, czy nauki i szkolnictwa wyższego? A co z resortem pracy (kwalifikacje związane z określonymi stanowiskami)? Dyskusja nad jakością programów i nazwą kwalifikacji absolwentów poziomu 5. oraz and formalizacją zakresu kwalifikacji zawodowych nie jest sprawą prostą, choć wiadomo, że chodzi o poziom bogatszy w wiedze, umiejętności i kompetencje społeczne niż poziom 4. i uboższy niż poziom 6. Trzeba również pamiętać, że w tradycji semantycznej istnieją przyjęte powszechnie oczekiwania i trzeba dużo ostrożności w nazywaniu nowych kwalifikacji i dyplomowania absolwentów poziomu 5. (np. proponowany „specjalista”, ma już swoje miejsce w strukturze stanowisk).

Zmieniająca się rzeczywistość będzie coraz bardziej stanowczo upominała się o losy proponowanych poziomów edukacji, o jakość dyplomów i związanych z nimi stanowisk. Konferencja Rektorów Zawodowych Szkół Polskich, będąc żywo zainteresowana finalizacją ustaleń władz resortowych i naczelnych ciał kolegialnych (RGNiSW, PKA), podtrzymuje deklarację czynnego uczestnictwa reprezentacji środowiska zawodowych uczelni niepublicznych w pracach dojrzałych już czasowo i niezwykle aktualnych społecznie.

Prof. dr hab. Waldemar Tłokiński
Przewodniczący
Konferencji Rektorów Zawodowych Szkół Polskich

FUNDACJA REKTORÓW POLSKICH „Poziom 5 – brakujące ogniwo?” Podsumowanie
Poziom 5. a kształcenie kadr w Polsce i na świecie
Pearson jest firmą o zasięgu globalnym, ale dzięki obecności w różnych częściach świata i szerokiej współpracy z partnerami ze środowiska edukacyjnego – działa lokalnie. Obserwujemy trendy światowe, ale jednocześnie z uwagą przypatrujemy się polskiej edukacji, rynkowi pracy, potrzebom i problemom zgłaszanym przez pracodawców. Udział w projekcie „Piąty poziom Krajowych Ram Kwalifikacji” prowadzonym wspólnie z Fundacją Rektorów Polskich od 2013 r. dał nam możliwość poznania opinii polskich uczelni na temat możliwości kształcenia w tzw. „krótkich cyklach” na poziomie 5. Polskiej Ramy Kwalifikacji. Polskie uczelnie są zainteresowane i zaangażowanie w budowanie konkretnych rozwiązań – programów kształcenia na 5. poziomie opracowanych z myślą o przygotowaniu absolwentów do pełnienia ról uzasadnionych społecznie i rynkowo, w tym dostosowanych do potrzeb lokalnych pracodawców. Wspólnie zauważamy, że w Polsce jest ogromne zapotrzebowanie na specjalistów z wiedzą, umiejętnościami i kompetencjami wpisującymi się właśnie w 5. poziom PRK.

Współpracujemy ze szkołami i uczelniami na całym świecie. Wiemy, że kształcenie na 5. poziomie ma ważny wpływ na realizację lokalnych strategii rozwoju kapitału ludzkiego, gdyż dostarcza przedsiębiorcom odpowiednio wykwalifikowanych specjalistów, a jednocześnie pozwala realizować krajowe strategie rozwoju kapitału ludzkiego. Obserwujemy również, że kształcenie na poziomie 5. powszechnie oferowane jest przez instytucje szkolnictwa wyższego. W bardzo wielu systemach edukacyjnych kształcenie na poziomie 5. ma charakter zawodowy, przygotowuje do wykonywania określonych ról w pracy, ale jednocześnie otwiera możliwości kontynuowania kształcenia w szkole wyższej na poziomie 6. i wyższym. Wykształcenie uzyskane na poziomie 5. uznawane jest przez wiele uniwersytetów na całym świecie i pozwala na uzyskanie dyplomu uczelni – np. licencjatu – w krótszym czasie (np. w Wielkiej Brytanii aż 70% kierunków na uczelniach uznaje kwalifikacje BTEC uzyskane na poziomie 5, a większość takich absolwentów kieruje na ostatni rok studiów I stopnia).

Zbierając doświadczenia z różnych systemów edukacyjnych na całym świecie możemy z pełnym przekonaniem powiedzieć, że istnieje możliwość takiego skonstruowania programów kształcenia na poziomach 4., 5. i 6, aby studiowanie odbywało się w zsynchronizowany sposób i stanowiło dobrą ścieżkę rozwoju studentów. Ponadto obserwujemy, iż na świecie – i mamy nadzieję, że to zjawisko pojawi się w Polsce – kształcenie na poziomie odpowiadającym 5. poziomowi PRK, to nie tylko szansa na podnoszenie kwalifikacji absolwentów szkół średnich, którzy nie wybierają studiów na poziomie 6. To również szansa na podnoszenie kwalifikacji dla osób pracujących, z doświadczeniem zawodowym, w czasie wystarczająco krótkim, aby pogodzić rozwój zawodowy z edukacją pozwalającą przekwalifikować się lub zaktualizować swoją wiedzę sektorową odpowiednio do zmieniających się warunków rynkowych.

Elżbieta Błaszkiewicz
Pearson Central Europe

FUNDACJA REKTORÓW POLSKICH „Poziom 5 – brakujące ogniwo?” Podsumowanie
Rynek pracy w Polsce na kwalifikacje 5. poziomu
w Polsce istnieje, istotna z punku widzenia edukacji i gospodarki, luka między kształceniem na poziomie 5. a ofertą studiów I stopnia. Wypełnienie tej luki może być również bardzo istotne, w obliczu braku oferty edukacyjnej dla, istotnej liczbowo, grupy populacji maturzystów nieprzygotowanej dostatecznie do podjęcia studiów I stopnia i/lub chcących uzyskać możliwość satysfakcjonującej pracy w krótszym okresie niż studia 3- lub 4-letnie. Kształcenie zawodowe na 5. poziomie powinno umożliwić wielu pracodawcom, szczególnie z sektora nowych technologii i usług, uzupełnić widoczne dziś wyraźnie braki kadrowe. Często podnoszony jest, w dyskusji nad przyszłością szkolnictwa wyższego w Polsce i na świecie, temat umasowienia kształcenia na poziomie wyższym. Jak pokazuje przykład Francji, może odbyć się, i to z dobrymi skutkami, przez wprowadzenie kwalifikacji poziomu przejściowego między oświatą a szkolnictwem wyższym.

Z perspektywy rynku pracy oraz gospodarki kwalifikacje 5. poziomu są w Polsce bardzo potrzebne i można im z dużym prawdopodobieństwem wróżyć duży sukces.


FUNDACJA REKTORÓW POLSKICH „Poziom 5 – brakujące ogniwo?” Podsumowanie
Dodatkowe informacje - linki do innych stron
Polityka Prywatności